Beschermheer

Mr. Arjen van den Herik is als beschermheer al jaren onlosmakelijk verbonden met de Strafrechtelijke Studievereniging M.P. Vrij. Graag stellen wij onze beschermheer aan u voor in het volgende interview:

 

Kunt u zich voorstellen en beschrijven wat u voor M.P. Vrij betekent?

Ik ben docent strafrecht aan de Universiteit van Amsterdam. In 2004 hebben een aantal enthousiaste studenten M.P. vrij uit het stof gehaald. Daarbij ben ik de helpende hand bij de vereniging. Mijn functie heeft uiteindelijk de titel ‘beschermheer’ gekregen. Dit houdt in dat er altijd iemand bij mij aan kan kloppen als er zaken opgelost moeten worden binnen de vereniging. Voor mij is het soms makkelijker om de juiste mensen binnen de UvA te benaderen, voor studenten is dat een stuk lastiger.

 

Hoelang geeft u al les op de UvA en heeft u daarvoor iets anders gedaan?

In februari 2002 ben ik begonnen met lesgeven aan de UvA als vervangend werkgroepdocent. Er werd toen gevraagd of ik nog een jaar wilde blijven.

Vanaf september 2002 ben ik op verzoek van de toenmalige hoogleraren de hoorcolleges materieel- en formeel strafrecht gaan geven. Uiteindelijk kreeg ik een vast contract.

 

Voordat ik bij de UvA aan de slag ging, ben ik werkzaam geweest als deskundige voor het Bureau Bijzondere Opdrachten op Schiphol. Dit betrof vooral spookfacturen en andere fraudezaken. Ook overtreding van milieuvoorschriften had hoge prioriteit. Ook werden bedrijfsonderzoeken gedaan bijvoorbeeld bij schoonmaakdiensten, glazenwassers, buitenlandse aanbesteders etc. Ooit bleek een medewerker stiekem te bellen naar een duur 0900-nummer. De medewerker legde ‘s nachts de hoorn naast de telefoon in de kantoren en zo werd er dus veel weggesluisd. Het nummer bleek van diegene zelf te zijn terwijl deze lekker in Portugal zat te cashen.

 

Welk arrest is u altijd bijgebleven?

Strafrechtelijk: Het Hoornse taart-arrest.

Een man wilde wraak nemen op een marktmeester omdat hij (vanwege verduistering in dienstbetrekking) door hem ontslagen was. Hij kocht op 29 september 1910 in Haarlem op de Groote Houtstraat 173 een taart en vulde die met rattengif. Via van Gent en Loos op de Dam in Amsterdam verzond hij de taart naar het huis van zijn voormalig meerdere in Hoorn. De taart werd echter niet door de man, maar door zijn vrouw en het dienstmeisje opgegeten. De vrouw overleed aan een arseenvergiftiging en het dienstmeisje raakte ernstig ziek. De man werd vervolgd, en uiteindelijk veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf ter zake van moord.De man stelde dat hij niet de vrouw maar de marktmeester wilde vermoorden, dus ten aanzien van haar niet met voorbedachte raad handelde. Dit verweer faalde omdat hij wel had gedacht dat (ook) de vrouw van de taart zou eten maar niets ondernam om dat te voorkomen.

 

Civielrechtelijk: De Kantharos van Stevensweerd

Een man verkoopt voor 125 gulden een antieke (van oorsprong Griekse) zilveren beker - kantharos - aan een edelsmit, voor iets meer dan de beker aan zilverwaarde had. Een conservator van het goud- en zilvermuseum had de kantharos eerder ten onrechte getaxeerd zijnde een object van weinig waarde. Later blijkt deze beker, de Kantharos van Stevensweert, een archeologisch pronkstuk van onschatbare waarde te zijn. De oorspronkelijke eigenaar geeft aan dat hij de koopovereenkomst met de edelsmit nooit gesloten zou hebben indien hij de werkelijke waarde van de beker had geweten. Hij beroept zich derhalve op dwaling en vordert vernietiging van de koopovereenkomst. De Hoge Raad oordeelde dat vernietiging mogelijk was geweest indien de edelsmit van de waarde af had geweten en de verkoper daarover niet had ingelicht. Het hof ging er eerder al vanuit dat noch de koper noch de verkoper van de waarde afwisten (hetgeen de rechtbank Utrecht in eerste aanleg niet geloofde met betrekking tot de koper). De Hoge Raad volgde het oordeel van het hof. De overeenkomst kon in deze zaak niet vernietigd worden.

 

Welk strafrechtelijk leerstuk vindt u het meest interessant?

De betekenis van schuld bij de ongeschreven schulduitsluitingsgronden. Alle schuld moet afwezig zijn terwijl bij het schuldbegrip er sprake moet zijn van een min of meer grove aanmerkelijke schuld, dus een geringe onachtzaamheid daar niet onder valt. Verder is de ontwikkeling van het ultimum remedium-beginsel interessant. Een voorbeeld hiervan is bijvoorbeeld de slidetackle-zaak. Naar mijn mening zou je hier kunnen volstaan met het aansprakelijkheidsrecht (letselschade). De officier hoeft wat mij betreft niet aan de zijlijn te staan, tenzij natuurlijk sprake is van het toebrengen van letsel dat niet meer in verband staat met het spel. De Hoge Raad denkt hier echter anders over.

 

Wie is naar uw mening de beste strafrechtpleiter van Nederland?

Ik krijg soms enige afkeer van ‘tv-advocaten’ want strafrecht wordt soms, met name als zo’n ernstige strafzaak betreft, tot amusement gemaakt. Dat is gewoon mijn smaak niet. Daarentegen zijn er bijzonder goede en integere strafpleiters bij die met enige regelmaat op tv verschijnen. Als ik dan een paar naar mijn mening goede (jonge) strafpleiters moet noemen: Ferre Dijkers, Michiel de Bruijn en Tim Vis.

 

Als u een switch moest maken naar een ander rechtsgebied welke zou u dan kiezen?

Internationaal privaatrecht omdat ik daar een master in heb gedaan en ik hierin nog wel eens juridisch advies heb gegeven in mijn vorige werkkring. Ik kan me nog wel herinneren dat ik met veel plezier aan die zaken heb gewerkt. Buiten dat je moet weten welke rechter er bevoegd is en welk recht van toepassing zal zijn is het ook nog wel heel handig te achterhalen of het gewezen vonnis voor tenuitvoerlegging vatbaar is.

 

Wat vindt u de meest spraakmakende zaak van de afgelopen twee jaar?

Schiedammer parkmoord en het nieuwe Salduz-arrest.

 

Heeft u nog strafrechtelijke ambities voor de toekomst?

Ik zou wel wat meer willen doen als (juridisch) adviseur, soms als ik zaken lees of bijwoon denk ik wel eens: “Daar had iemand tussen moeten zitten die een tip had gegeven.”

 

Als u zou moeten kiezen tussen het beroep rechter, OvJ of advocaat wat zou u dan kiezen?

Ik zou advocaat kiezen omdat de verdachte jou heel hard nodig heeft en het bijstaan van de verdachte gewoon heel belangrijk is in het strafproces. Daarom ben ik ook wel tevreden met de uitkomst van de Salduz-arrest, met name als je denkt aan de gerechtelijke dwalingen die voortkwamen uit een tunnelvisie.

 

Heeft u nog tips voor master studenten die hun scriptie gaan schrijven?

Jazeker: 1) Zoek een onderwerp uit wat je echt interessant vindt en jou boeit, je moet er namelijk wel energie van krijgen. 2) Probeer hetgeen je in je hoofd hebt ook in een rechtsvraag om te zetten, anders wordt het zo’n verslag van een leerstuk wat toch iedereen al weet. Oftewel: voorzie het geheel van een theoretisch kader en zorg vooral dat je toetst aan een rechtsbeginsel of een verdragsbepaling.

 

 

© 2019 by M.P. Vrij

  • Black Facebook Icon
  • Black Instagram Icon